De AI Act: wat betekent dit voor architecten?

Onzichtbare AI in het ontwerpproces

Veel architecten gebruiken vandaag al AI zonder dat dit expliciet zichtbaar is. Denk aan software waarin AI-functionaliteiten zijn geïntegreerd, zoals:

• BIM-tools en optimalisatiesoftware;
• generative design en parametrische ontwerptools;
• AI-ondersteunde analyses van planning, kosten of documenten.

De vraag verschuift daardoor van “gebruiken we AI?” naar: hebben we inzicht in waar AI ons ontwerp beïnvloedt?

De AI Act verplicht organisaties om dat inzicht te hebben. Zonder overzicht van systemen en hun impact wordt het lastig om controle te houden, en daarmee om verantwoordelijkheid te nemen.

Van tool naar verantwoordelijkheid

De AI Act werkt met een risicogebaseerde benadering. AI-systemen worden ingedeeld op basis van hun impact, variërend van minimale tot hoge risico’s. Waar AI in de ontwerpfase vaak nog als laag risico wordt gezien, is dat in de praktijk steeds minder houdbaar.

Zodra AI invloed heeft op veiligheid, regelgeving of uitvoerbaarheid, kan een toepassing onder de categorie ‘hoog risico’ vallen. Dat betekent dat architecten niet alleen ontwerpen, maar ook moeten kunnen aantonen hoe AI wordt ingezet en welke rol het speelt in besluitvorming.

De architect blijft verantwoordelijk voor het ontwerp

AI wordt vaak ingezet om sneller en efficiënter te werken, maar zonder duidelijke governance kan dat omslaan in risico. Wanneer ontwerpkeuzes (deels) door AI worden bepaald, ontstaan nieuwe vragen rondom aansprakelijkheid en onderbouwing.

De AI Act stelt daarom eisen die direct raken aan het ontwerpproces, zoals:

• Transparantie over hoe ontwerpen tot stand komen;
• Vastlegging en traceerbaarheid van keuzes;
• Menselijke controle op AI-gegenereerde output

Dit betekent dat een ontwerp niet alleen goed moet zijn, maar ook uitlegbaar. Als een AI-tool een oplossing aandraagt, moet een architect kunnen verantwoorden waarom die keuze is gemaakt.

Conclusie: grip wordt essentieel

De AI Act maakt duidelijk dat architectuur zich ontwikkelt tot een gereguleerde digitale praktijk. AI is al onderdeel van het ontwerpproces, maar wordt nu ook een expliciet onderdeel van wet- en regelgeving.

Voor architecten betekent dit dat controle over technologie net zo belangrijk wordt als controle over het ontwerp zelf.

De centrale vraag is dan ook: In hoeverre heb je als architect nog grip op de rol die AI speelt in jouw ontwerp?

Organisaties die daar nu op sturen, beperken niet alleen risico’s, maar versterken ook hun positie in een sector waarin vertrouwen, transparantie en kwaliteit steeds belangrijker worden.

Meer weten over de AI Act?

KOM NAAR ONS KENNISEVENT!
Speciaal voor de bouw en architectuur op 23 juni. Kom meer te weten over de AI Act en welke invloed dit heeft op jouw werkwijzen. Lees meer over dit event en schrijf je snel in!

Meer informatie en aanmelden

Neem contact op!

LOSNING ICT helpt architectenbureaus om grip te krijgen op AI en digitale processen. Van inzicht in gebruikte systemen tot het inrichten van governance en compliance: wij zorgen dat technologie niet alleen werkt, maar ook beheersbaar en verantwoord is.

Wil je weten waar jouw organisatie staat en wat de AI Act concreet voor jullie betekent? Neem contact op met LOSNING ICT en zet de eerste stap naar controle over je digitale ontwerppraktijk.

Contact